• Home
  • /
  • Blog
  • /
  • Hoe maak je een financieel model (uitleg & voorbeelden)

Hoe maak je een financieel model (uitleg & voorbeelden)

Laatst bewerkt:  juni 11, 2024  |    Gepubliceerd: juni 21, 2024

Financieel modelleren is een onmisbaar instrument voor bedrijven die willen begrijpen waar ze staan, waar ze naartoe gaan en hoe ze daar kunnen komen. Met de juiste financiële modellen kunnen organisaties inzicht krijgen in hun financiële gezondheid, toekomstige prestaties voorspellen en strategische beslissingen nemen die hun bedrijf naar nieuwe hoogtes brengen.

In dit uitgebreide artikel duiken we diep in de wereld van het financieel modelleren. We bespreken de verschillende soorten modellen die beschikbaar zijn, laten zien hoe je ze kunt opbouwen en geven praktische tips om je modellen zo nauwkeurig en bruikbaar mogelijk te maken. Of je nu een startende ondernemer, een financieel analist of een ervaren CFO bent – dit artikel is een must-read om de volledige potentie van het financieel modelleren te benutten.

Image

Inhoudstabel

1. Wat is financieel modelleren

2. De componenten van een financieel model

3. Veelvoorkomende soorten financiële modellen

4. Hoe bouw je een financieel model

5. Best practices voor financieel modelleren

6. De voordelen van financieel modelleren

7. Wanneer moet je je financieel model bijwerken

8. Conclusie

1. Wat is financieel modelleren?

Financieel modelleren is het proces waarbij financiële gegevens, aannames en berekeningen worden gecombineerd in een gestructureerd model. Dit model biedt een gedetailleerde, kwantitatieve weergave van de financiële situatie en prestaties van een organisatie, zowel in het verleden als in de toekomst. Het is essentieel om een goed financieel model te maken voor nauwkeurige analyses.

Het doel van financieel modelleren is om bedrijven te helpen bij het nemen van goed onderbouwde beslissingen. Door verschillende scenario’s door te rekenen, kunnen organisaties de impact van hun keuzes op factoren als omzet, kosten, cashflow en winstgevendheid voorspellen. Zo kunnen ze de juiste strategische richting bepalen en hun middelen optimaal inzetten. Dit is cruciaal voor zowel bedrijfsbeslissingen als financiële planning.

2. De componenten van een financieel model

Elk financieel model bestaat uit een aantal basiscomponenten:

Inputs

Dit zijn de gegevens en aannames die als basis dienen voor de berekeningen in het model. Voorbeelden zijn historische financiële cijfers, groeiprognoses, inflatie, rentetarieven en investeringsplannen.

Berekeningen

Op basis van de inputs worden allerlei financiële berekeningen uitgevoerd, zoals het opstellen van winst- en verliesrekeningen, balansen en kasstroomoverzichten. Deze berekeningen leggen de onderlinge verbanden bloot tussen de verschillende financiële factoren en zijn essentieel voor een gedegen financiële analyse.

Outputs

De outputs zijn de resultaten van de berekeningen in het model. Dit kunnen financiële overzichten zijn, maar ook afgeleide maatstaven zoals netto contante waarde, interne rentevoet en terugverdientijd. Deze kengetallen bieden waardevolle inzichten voor besluitvorming.

Scenario-analyse

Financiële modellen maken het mogelijk om de impact van verschillende scenario’s door te rekenen. Zo kan een organisatie de gevolgen van veranderingen in omzet, kosten of financiering simuleren en de meest gunstige financiële strategie bepalen.

3. Veelvoorkomende soorten financiële modellen

Er bestaat een breed scala aan financiële modellen, elk met hun eigen doel en toepassingsgebied. Enkele van de meest gebruikelijke typen zijn:

Drie-staten model

Dit basismodel integreert de drie financiële overzichten – de winst- en verliesrekening, de balans en het kasstroomoverzicht – in één dynamisch model. Het dient als fundament voor meer geavanceerde modellen en biedt een alomvattend beeld van de financiële situatie.

Fusie- en overnamemodel

Dit model wordt gebruikt om de impact van een fusie of overname op de winst per aandeel te berekenen. Het helpt organisaties bepalen of een voorgenomen transactie gunstig zal zijn voor hun winstgevendheid binnen fusies en overnames.

Prognosemodel

Prognosemodellen worden gebruikt om toekomstige inkomsten, uitgaven en kapitaalkosten te voorspellen. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van technieken als lineaire regressie, voortschrijdende gemiddelden en tijdreeksanalyse voor nauwkeurige prognoses.

DCF-model

De Discounted Cash Flow-methode berekent de huidige waarde van een bedrijf op basis van verwachte toekomstige kasstromen. Dit model is essentieel voor het waarderen van bedrijven, projecten en investeringen, waarbij de vrije kasstroom een cruciale rol speelt.

CCA-model

De Comparable Company Analysis (CCA) bepaalt de waarde van een onderneming door deze te vergelijken met soortgelijke bedrijven in dezelfde sector. Het is een fundamentelere waarderingsmethode dan de DCF.

ALM-model

Asset- en Liability Management (ALM)-modellen worden voornamelijk gebruikt door financiële instellingen en pensioenfondsen om hun financiële doelstellingen te beheren en risico’s te beperken door effectief risicobeheer.

Som-van-de-delen-model

Dit model waardeert elke divisie of dochteronderneming afzonderlijk en telt deze vervolgens op om de totale waarde van de organisatie te bepalen. Het is met name nuttig voor grote, gediversifieerde conglomeraten.

Kapitaalbudgetteringsmodel

Jaarlijks worden deze modellen gebruikt om potentiële projecten te evalueren en te bepalen welke het best passen binnen de begroting en strategie van een bedrijf, met een focus op budgettering en kapitaalbudgettering.

IPO-model

Investeringsbanken maken gebruik van IPO-prijsmodellen om de juiste introductieprijs voor een beursgang te bepalen, rekening houdend met factoren als waarderingen van vergelijkbare bedrijven en verwachte jaarlijkse groei.

LBO-model

Het Leveraged Buyout-model analyseert de financiering en rendement van een overname waarbij een aanzienlijk deel vreemd vermogen wordt gebruikt. Het helpt beleggers de risico’s en voordelen van een dergelijke transactie in kaart te brengen.

4. Hoe bouw je een financieel model?

Het opbouwen van een financieel model kan een uitdagende taak zijn, maar met de juiste aanpak en tools is het een zinvolle en efficiënt werk. Hier zijn de belangrijkste stappen:

Bepaal het doel en de scope

Identificeer de specifieke vraagstukken die je met het model wilt oplossen en bepaal de reikwijdte ervan. Dit helpt je focus te houden en onnodige complexiteit te vermijden.

Verzamel de benodigde gegevens

Verzamel historische financiële informatie, marktdata, projecties en andere relevante inputs voor je model. Zorg ervoor dat de gegevens betrouwbaar, actueel en goed gedocumenteerd zijn.

Kies een modelstructuur

Bepaal of je een standaard drie-staten model, een sectorspecifiek model of een op maat gemaakt model wilt gebruiken. Overweeg ook of je het model in Excel of in gespecialiseerde software wilt bouwen.

Bouw het model op

Voer de inputs in, stel de berekeningen op en verbind de verschillende onderdelen op een logische manier. Besteed aandacht aan de opmaak en lay-out om de navigatie en leesbaarheid te verbeteren.

Test en valideer

Controleer je model zorgvuldig op fouten en inconsistenties. Voer gevoeligheidsanalyses uit om de robuustheid van je aannames te testen als onderdeel van een financieel model audit en validatie.

Documenteer en deel

Leg de logica, aannames en berekeningen in je model goed vast. Deel het model vervolgens met relevante stakeholders om input en feedback op te halen.

Onderhoud en update

Financiële modellen moeten regelmatig worden bijgewerkt om ze actueel te houden. Pas je model aan wanneer er belangrijke veranderingen in je organisatie of de markt plaatsvinden, als onderdeel van de financieel model ontwikkeling.

Door deze stappen nauwgezet te volgen, kun je een financieel model bouwen dat je bedrijf waardevolle inzichten biedt en je helpt bij het nemen van slimme, data-gedreven beslissingen.

5. Best practices voor financieel modelleren

Om je financiële modellen zo nauwkeurig, efficiënt en bruikbaar mogelijk te maken, is het belangrijk om enkele best practices in acht te nemen.

Houd het simpel

Complexe modellen hebben een grotere kans op fouten. Streef naar eenvoud en transparantie, zonder in te boeten op functionaliteit.

Gebruik realistische aannames

Wees conservatief bij het maken van voorspellingen en scenario’s. Liever iets te voorzichtig dan te optimistisch.

Scheidt inputs van outputs

Maak een duidelijk onderscheid tussen de invoergegevens (aannames) en de uitvoerresultaten (berekeningen). Dit verbetert de leesbaarheid en traceerbaarheid.

Standaardiseer opmaak en notatie

Pas consistente conventies toe voor kleuren, opmaak, naamgeving en eenheden. Dit maakt je model overzichtelijker en gemakkelijker te begrijpen.

Documenteer grondig

Leg de logica, aannames en berekeningen in je model goed vast. Zo kunnen anderen (en je toekomstige zelf) je werk gemakkelijk begrijpen en onderhouden.

Test en valideer

Voer uitgebreide controles uit om fouten op te sporen en de robuustheid van je model te testen. Betrek indien nodig experts voor een onafhankelijke beoordeling.

Blijf up-to-date

Financiële modellen moeten worden aangepast aan veranderende omstandigheden. Stel een proces in voor financieel model ontwikkeling om je model regelmatig te herzien en bij te werken.

6. De voordelen van financieel modelleren

Het investeren in financieel modelleren kan voor bedrijven tal van voordelen opleveren:

Beter inzicht in financiële prestaties

Financiële modellen geven een diepgaand, gedetailleerd beeld van de financiële positie en ontwikkeling van een organisatie, wat essentieel is voor een grondige financiële analyse.

Onderbouwde besluitvorming

Door verschillende scenario’s door te rekenen, kunnen ondernemers de gevolgen van hun keuzes beter inschatten en weloverwogen bedrijfsbeslissingen nemen.

Efficiëntere kapitaalallocatie

Modellen helpen bij het prioriteren van investeringen, het aantrekken van kapitaal en het beheren van middelen op de meest optimale manier, wat essentieel is voor een effectief financieel beleid.

Verbeterde winstgevendheid

Door kosten en opbrengsten nauwkeurig te voorspellen, kunnen organisaties hun operationele kosten beheersen en hun financiële prestaties verbeteren.

Verhoogde bedrijfswaarde

Financiële modellen zijn essentieel voor het bepalen van de waarde van een bedrijf, wat van cruciaal belang is bij fusies, overnames en beursintroducties.

Betere risicobeheersing

Scenario-analyses in financiële modellen helpen bedrijven om potentiële bedreigingen en onzekerheden te identificeren en te mitigeren, wat een belangrijk onderdeel is van risicobeheer.

Verbeterde communicatie

Gestructureerde financiële modellen vergemakkelijken de rapportage en het delen van informatie met investeerders, aandeelhouders en andere belanghebbenden, waardoor financieel model rapportage efficiënter wordt.

Door deze voordelen te benutten, kunnen organisaties hun concurrentiepositie versterken, toekomstige groei stimuleren en de algehele financiële gezondheid van het bedrijf verbeteren.

7. Wanneer moet je je financieel model bijwerken?

Naarmate een bedrijf groeit en verandert, is het essentieel om het bijbehorende financiële model regelmatig te herzien en bij te werken. Enkele sleutelmomenten waarop je je model moet bijwerken zijn:

Lancering nieuw product of dienst

Wanneer je een nieuw product of dienst introduceert, moet je je model aanpassen om de nieuwe inkomstenbronnen, kosten en investeringen op te nemen.

Prijswijzigingen

Als je je prijzen verandert, moet je de impact op je omzet en winstgevendheid doorrekenen in je model.

Betreden nieuwe markten

Bij expansie naar nieuwe markten moet je de specifieke kosten en voorwaarden voor die markten verwerken in je financiële projecties.

Grote organisatorische veranderingen

Ingrijpende wijzigingen zoals een reorganisatie, verhuizing of wijziging in het bedrijfsmodel vereisen een grondige herziening van je financiële model.

Aanzienlijke personeelswisselingen

Belangrijke personeelswijzigingen, of dat nu door groei of krimp is, beïnvloeden je personeelskosten en moeten worden meegenomen.

Door je financieel model regelmatig te onderhouden, kun je ervoor zorgen dat het een betrouwbaar en actueel instrument blijft dat je bedrijf ondersteunt bij het nemen van strategische beslissingen.

8. Conclusie

Financiële modellering is een krachtig instrument dat ondernemers in staat stelt om de financiële positie, toekomstige prestaties en strategische opties van hun bedrijf beter te begrijpen. Door de juiste modellen op te bouwen en te gebruiken, kunnen organisaties weloverwogen bedrijfsbeslissingen nemen die hun winstgevendheid en concurrentiepositie versterken.

Of je nu een startup bent die op zoek is naar financiering, of een gevestigd bedrijf dat op zoek is naar manieren om te groeien – financiële modellering is onmisbaar.

Laat je niet afschrikken door de complexiteit van financiële modellering. Met de juiste tools, best practices en doorzettingsvermogen, kan iedereen deze vaardigheid onder de knie krijgen.

Thomas - profielfoto - square

Over de auteur

Thomas Lantmeeters

In 2021 besloot ik dat het mijn missie was om andere ondernemers te helpen bij het verwezelijken van hun dromen en daarom heb ik Proficio opgericht.

Meer blogs